1921 Anayasası, 3 yıl 3 ay gibi kısa ömürlü olmuştur. Ancak bu kısa zaman süresince Kurtuluş Savaşı başarıya ulaşmış ve Cumhuriyet ilan edilmiştir. 1921 Anayasası yerini 20 Nisan 1924 tarihinde kabul edilen 1924 Anayasası’na bırakmıştır. Türkiye Cumhuriyeti’nin ikinci anayasası da birincisi gibi milletin vekillerinin hür iradesiyle hazırlanmış bir anayasadır.
1924 Anayasası’nda, Anayasanın üstünlüğü ilkesi vurgulanmış ve egemenliğin kayıtsız şartsız milletin olduğu, Türk milletini ancak TBMM’nin temsil ettiği ve millet adına egemenlik hakkını yalnız onun kullanacağı belirtilmiştir.
1924 Anayasası yargı yetkisinin ulus adına bağımsız mahkemeler tarafından kullanılacağını düzenlemiştir. Sert bir anayasadır. Anayasa değişikliği teklifi meclis üye tam sayısının 1/3 ü ile yapılır, 2/3 ü evet derse kabul edilir. Devletin şekli değiştirilemez. Hiçbir kanun anayasaya aykırı olamaz.
1924 ANAYASASI’NIN MADDELERİ ŞUNLARDIR:
1. Egemenlik kayıtsız ve şartsız milletindir.
2. Devletin yönetim şekli Cumhuriyettir.
3. Devletin dini İslam, başkenti Ankara ve dili Türkçe’dir.
4. Devletin başkenti, rejimi ve bayrağı değiştirilemez.
5. Yasama ve Yürütme yetkileri meclise aittir.
6. Yargı, bağımsız mahkemelerce yürütülür.
7. Meclis; yürütme yetkisini seçtiği Cumhurbaşkanı ve onun atadığı Bakanlar kanalıyla kullanır. Meclis; hükümeti her zaman denetler.
8. Üst üste aynı kişi Cumhurbaşkanı seçilebilir.
9. Seçimler dört yılda bir yapılır.
10. Seçmen yaşı 18 olacaktır.
1924 ANAYASASI ÜZERİNDE YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER
1924 Anayasası Türk Demokrasi tarihinin en uzun süre yürürlükte kalan ve üzerinde en çok değişiklik yapılan ikinci anayasası dır. 1924 Anayasası’nda beş kez değişikliğe gidilmiştir.
1. Devletin dini İslam’dır maddesi 1928 yılında anayasadan çıkarıldı.
2. Seçmen yaşı 22’ye yükseltildi.
3. Ormanlar devletleştirildi.
4. Kadınlara milletvekili olma hakkı tanındı.(1934)
5. Atatürk ilkeleri anayasaya girdi.
6. Laiklik anayasaya girdi. (1937)
7. Toprak reformu yapıldı.
|
